Cheap antivert 25 Son zamanlarda israile kAi??zAi??p duruyoruz ama bilirmisiniz ki Ai??in de ondan aAYaAYAi?? kalmAi??yor!(koyu renkli kAi??sAi??mlara dikkat edersiniz inAY)

Ceyda KARAN Radikal Gazetesi
Kimi halklar vardAi??r, kimselerin bakAi??p da gAi??rmediAYi, gAi??rse de gAi??rmezden geldiAYi… Kadim tarihlerinden bu yana acAi??nAi??n hiAi?? eksikliAYini hissetmeyen… Ai??AYgal, ilhak, asimilasyon ve soykAi??rAi??m kavramlarAi?? hayatlarAi??nda bu denli vA?cut bulan… ‘Medeni’ batAi??lAi??lar gibi aklAi??nAi??za salt yahudiler ya da Kosova ve Ai??eAi??enya geliyorsa fena halde yanAi??lAi??rsAi??nAi??z, eAYer uygur adAi??nAi?? duymadAi??ysanAi??z… Ama bizde bilmemek deAYil, Ai??AYrenmemek ayAi??p derler. Kim bilir belki de uzaklardaki ‘akrabalarAi??mAi??z’ Uygurlar da bAi??yle diyordur. Malum aynAi?? dili konuAYuyoruz.
Onlar belki de 20. YA?zyAi??lAi??n en kem talihli halkAi??. SoykAi??rAi??ma, katliama uAYrayan pek Ai??ok halk sonunda gA?n yA?zA? gAi??rdA?. Ama tarihi ipek yolu’nun
GAi??beAYinde oturan UygurlarAi??n payAi??na kendi yurtlarAi??nda prangaya vurulmak dA?AYtA?. Onlar, dA?nyanAi??n gAi??zden de, gAi??nA?lden de Ai??rak kalan A?vey evladAi?? oldu.
Tepelerine inen atom bombalarAi??yla kollarAi?? bacaklarAi?? yamultulan evlatlarAi??… Onlar ne budizm sevdalAi??sAi?? batAi??lAi??larAi??n alicenaplAi??AYAi??ndan yararlanabilen Tibetliler gibi ‘medya tik’ olabildi, ne de KosovalAi??lar gibi bati medeniyetine yakAi??n bir coAYrafyada bulunmanAi??n ‘avantajAi??nAi??’ kullanabildi. Onlar ‘ejderi penAi??esinde’ yaAYadAi??. HA?lA? da yaAYAi??yorlar.
Orada bir halk var ama iste orda bir halk var uzakta. TA?rk-Ai??slam uygarlAi??AYAi??nAi??n beAYiAYi olan, bA?yA?k devletler kurmuAY ve bA?yA?k Ai??Ai??kA?AYler yaAYamAi??AY bir uygarlAi??k. Purchase panmycin aqua
DimaAYlarAi??mAi??zda ilkokul yAi??llarAi??mAi??zdan tarih kitaplarAi??ndan izi kalan Divan-A? LA?gat-it- TA?rkai??i??A?n yazarAi?? KaAYgarlAi?? Mahmutai??i??un, Kutadgu Bilig’in yazarAi?? Yusuf Has Hacip’in memleketi. Ironiktir, bu uygarlAi??k gA?ndemimize Uygurlara zulmedenlerin TA?rkiyeai??i??yi ziyaretiyle girdi. DoAYu TA?rkistanai??i??Ai?? 50 yAi??ldAi??r iAYgal eden Ai??inai??i??in devlet baAYkanAi?? jiang zemin’le. Jiang, Ai??inai??i??in son dAi??nemde uygurlarAi??n tA?m Ai??Ai??kAi??AY kapAi??larAi??nAi?? kapatmak iAi??in baAYlatAi??lan adAi??ma son noktayAi?? koydu TA?rkiyeai??i??de. YAi??llardAi??r ‘Ai??in iAYkencelerinden’ kaAi??Ai??p TA?rkiyeai??i??ye sAi??AYAi??nan uygurlarAi??n faaliyetlerinin Ai??nA?nA? kesti. Ankara’daki devlet erkanAi??na Ai??atlak sesiyle pavarotti’nin o solo mio (benim yalnAi??z gA?neAYim) aryasAi??nAi?? sAi??yledi.
Ve tA?m bunlar iAi??in ‘liyakat madalyasAi??ai??i??yla onurlandAi??rAi??ldAi??. Lop narai??i??a karAYAi??lAi??k, son 30 yAi??lda nA?fusunun yA?zde 10′u kansere yakalanan bir halkAi??n yasadAi??klarAi??na karAYAi??lAi??k. A?stelik cumhurbaAYkanAi?? SA?leyman Demirel, onlara bir de ‘kAi??prA?’ vazifesi yA?kledi. Sanki bugA?ne dek ‘paspasa’ dAi??nmemiAYler gibi.

Ai??in UsulA? Otonomi
DA?nyanAi??n 21. YA?zyAi??lda Ai??nde gelen pazarAi?? olmaya aday Ai??inai??i??in kuzeybatAi??sAi??nda altAi??da bir bA?yA?klA?AYA?nde bir toprak parAi??asAi?? DoAYu TA?rkistan. Ai??inlilerin Sinkiang (yeni toprak) diye adlandAi??rdAi??AYAi?? A?lke, 1955′ten beri otonom bAi??lge.
Ama bu kendi kendilerini yAi??netmede hak sahibi olduklarAi?? anlamAi??na gelmiyor. Ai??A?nkA? ‘Ai??in usulA? otonomi’ bildiAYiniz gibi deAYil. YAi??netimde Ai??inliler yA?zde 90 sAi??z sahibi. Ai??rneAYin, bAi??lgesel hA?kA?met dokuz A?yeden oluAYuyor. Bunlardan A?Ai??A? Uygur, biri kazak, diAYerleri Ai??inli. Oysa 1955′te Ai??inli han nA?fusu yA?zde 3 iken 31 temsilciden 29′u yerli halktan oluAYuyordu.
Ai??pek yolu A?zerinde Ai??inai??i??den batAi??ai??i??ya uzanan kervanlarAi??n rotasAi?? olan bu topraklarAi??n sahipleri, zengin petrol, altAi??n, uranyum, kAi??mA?r yataklarAi??nAi??n
Bedelini Ai??dA?yor belki de. Pekin yAi??netimi, yAi??llardAi??r bu kaynaklarAi?? hortumluyor. UygurlarAi??n yA?zde 80′ine ise yoksulluk sAi??nAi??rAi??nAi??n altAi??nda basamak dA?AYA?yor. Yerel hA?kA?metin pekin’in tekeli altAi??ndaki isletmelerde sAi??zA? geAi??miyor. 1950′lerde kurulan ve kollektif Ai??iftlikleri ve bir dizi isletmeyi elinde tutan Sinkiang A?retim ve inAYa birlikleri, the economist’in
Ai??fadesiyle, ‘devlet iAi??inde devlet’. Bu kurum, 7.4 milyon dAi??nA?m topraAYAi??, 172 Ai??iftliAYi, 344 kurulusu, 500 okulu, 200 hastaneyi ve 46 araAYtAi??rma enstitA?sA?nA? kontrol ediyor. Resmi eAYitim, UygurlarAi?? adeta gAi??rmezden geliyor. DoAYu TA?rkistanai??i??daki okullarAi??n yA?zde 70′inde Ai??ince eAYitim yapAi??lAi??yor. Uygur nA?fusun yA?zde 60′i okuma yazma bilmiyor. Uygur genAi??lerinin yA?zde 97′si A?niversite eAYitimi alamAi??yor. Alanlar ise Ai??oklukla mavi yakalAi?? iAYAi??i olarak Ai??alAi??AYtAi??rAi??lAi??yor.

SoykAi??rAi??mAi??n BAi??ylesi
Ai??in 1949′daki iAYgalinden beri uluslararasAi?? af Ai??rgA?tA? gibi dA?nyada saygAi??n kuruluAYlarAi??n sAi??k, sAi??k raporlarAi??nda vurguladAi??klarAi?? gibi, DoAYu TA?rkistan’da
Sistematik bir soykAi??rAi??m uyguluyor. Bu siyasetin birkaAi?? aracAi?? var. En Ai??nde geleni ise Ai??inli hanlarAi??n DoAYu TA?rkistanai??i??a planlAi?? biAi??imde gAi??nderilmesi.
Ai??in’in resmi verilerine gAi??re, 1990 itibariyle 16 milyon olan nA?fusun 7.5 Milyonunu Uygurlar, 1 milyonunu kazaklar, geri kalanAi??nAi?? KAi??rgAi??z, MoAYol ve Ai??zbek gibi halklar oluAYturuyor. Buna karAYAi??lAi??k 6.5 milyon Ai??inli var. Oysa 1949′da sadece 300 bin Ai??inli vardAi??. Pekin’in A?lkede tam 500 bin askeri bulunuyor.
DoAYu TA?rkistanai??i??daki Ai??alAi??AYma kamplarAi??na son yAi??llarda 40 binin A?zerinde Ai??inli suAi??lu yollandAi??. HiAi??biri cezasAi??nAi?? tamamlayAi??nca geri dAi??nemiyor. Tersine, ailelerini bu A?lkeye davet etme hakki tanAi??yAi??p, ‘reforme edilmiAY Ai??iftlikler’ kurmalarAi??na izin veriliyor.
DA?nyanAi??n en kalabalAi??k nA?fusu olan Ai??in, tek Ai??ocuk siyasetini burada farklAi?? uyguluyor. Yasalara gAi??re, kentlerde yasayan UygurlarAi??n iki, kAi??rsal alandakilerin A?Ai?? Ai??ocuk hakki bulunuyor. Ama Ai??inai??i??in diAYer bAi??lgelerinden farklAi?? olarak DoAYu TA?rkistanai??i??daki Ai??inlilere de iki Ai??ocuk hakki ihmal edilmiyor. Bir Uygur Ai??iftin Ai??ocuk sahibi olabilmesi iAi??in Ai??nce yetkililerden ‘Ai??cazet’ almasAi?? gerekiyor. Bunun iAi??in A?Ai??-dAi??rt yAi??l bekleyenler oluyor. Ama
En vahimi, zorla kA?rtajlar ve kAi??sAi??rlaAYtAi??rmalar. DoAYu TA?rkistanai??i??da resmi rakamlara gAi??re sadece 1991′de bir kentte 18 binin A?zerinde kA?rtaj gerAi??ekleAYmiAY. SoykAi??rAi??mAi??n en keskin aracAi?? ise pekin yAi??netiminin son 30 yAi??ldAi??r taklamakan Ai??Ai??lA? civarAi??nda bulunan lopnor’daki 46 nA?kleer deneme. 17 aAYustos 1995′te Lopnor’daki denemenin HiroAYimaai??i??ya atAi??lan bombadan 10 kat daha gA?Ai??lA? olduAYu belirtiliyor. UluslararasAi?? insan haklarAi?? Ai??rgA?tlerinin raporlarAi??na gAi??re radyoaktivite yA?zA?nden Ai??lenlerin sayAi??sAi?? 210 bini buluyor. DA?nya SaAYlAi??k Ai??rgA?tA?’ne gAi??re, 1975-1985 yAi??llarAi??nda lAi??semi vakalarAi?? yA?zde 7 oranAi??nda
ArtmAi??AY, nA?fusunun yA?zde 10′u kanser belasAi??yla boAYuAYuyor. Ai??rgA?t, 1988 raporunda, Hoten, Yarkent, KaAYgar kentlerinde 3 bin 961 kiAYinin bilinmeyen salgAi??nlara kurban gittiAYini ortaya koyuyor. BAi??lgedeki ekolojik felaket, Ai??lA? ya da iki baslAi??, karaciAYersiz, kolu kanadAi?? kAi??rAi??k doAYan bebekler de cabasAi??.
Ama daha da acAi??masAi??z olanAi??, pekin yAi??netiminin Ai??oAYu deneme Ai??ncesinde tahliyeye bile gerek gAi??rmemesi.
Ebola’ya bile rastlanmAi??AY Sovyet nA?kleer bakteriyolojik silah programAi??ai??i??ndan gAi??rev alan Ken ALAi??BEKai??i??in ABDai??i??ye kaAi??tAi??ktan sonra 1992′de yayAi??mladAi??AYAi?? ‘biohazard’ adli kitabAi??na gAi??re, Bostun gAi??lA? yakAi??nAi??ndaki malanda Ai??inlilerin gizli nA?kleer A?ssA? var. Uygur ve MoAYollarAi??n yerleAYim bAi??lgesine 10 km. Uzaktaki bu bAi??lgede Afrikaai??i??da bile nadir gAi??rA?len Ebola ve marburg bakterileri bulunuyor. Bu da Ai??inai??i??in 1980′lerde bakteriyolojik silah geliAYtirdiAYine iAYaret ediyor. 1980′lerde DoAYu TA?rkistanai??i??da adAi?? sanAi?? bilinmeyen ve ’1 numaralAi?? salgAi??n’, ’2 numaralAi?? salgAi??n’ diye adlandAi??rAi??la gelen hastalAi??klar da bunun kanAi??tAi??.
Bir Ai??in atasAi??zA?, ‘cennet Ai??ok yA?ksekte, imparator ise Ai??ok uzakta’ diyor.
Pekin, DoAYu TA?rkistanai??i??dan 3200 km. Uzakta. Ama bu A?lkeyi hiAi?? unutmuyor.
A?lkenin bir ucundan diAYerine pekin saati uyguluyor. KaAYgar’da ‘Ai??AYle saatine’ dek karanlAi??k hA?kA?m sA?rA?yor.
DoAYu TA?rkistan, tAi??pkAi?? Tibet, iAi?? MoAYolistan ve Tayvan gibi Ai??inai??i??in ‘yumuAYak kalbi’. Sovyetler birliAYiai??i??nin Ai??Ai??kA?AYA?yle birlikte UygurlarAi??n baAYAi??msAi??zlAi??k umutlarAi?? canlandAi??. BugA?n DoAYu TA?rkistanai??i??da baAYAi??msAi??zlAi??k iAi??in mA?cadele eden 60′in A?zerinde Ai??rgA?t var. Son birkaAi?? yAi??lda 138 ayaklanma yaAYandAi??. Hepsi de kanla bastAi??rAi??ldAi??. UluslararasAi?? af Ai??rgA?tA?ai??i??ne gAi??re ocak 1997′den beri 190′i infaz edilen 210 idam cezasAi?? verildi. Ai??rgA?t, kursuna dizmeleri, hapishanelerdeki iAYkenceleri ve keyfi tutuklamalarAi?? vurguluyor.
1998′in sonunda 18 A?lkeden 40 Uygur lider sayAi??larAi?? 50 bini bulan Uygurai??i??un yasadAi??AYAi?? TA?rkiyeai??i??de, Ankaraai??i??da bir sA?rgA?n hA?kA?metinin sinyallerini veren DoAYu TA?rkistan ulusal merkezi’ni kurdu. Merkezin baAYAi??nda ise TA?rk Ordusundan emekli bir subay, RAi??za BEKAi??N var.
Ai??in’in acAi??masAi??z siyaseti DoAYu TA?rkistanai??i??Ai?? patlamaya hazAi??r bombaya Ai??evirirken, dA?nyanAi??n Ai??nde gelen A?lkelerinin gAi??kAi?? Ai??Ai??kmAi??yor. Ai??AYtah kabartan
MilyarlAi??k Ai??in pazarAi?? dururken kimsenin UygurlarAi?? dA?AYA?necek hali yok Ya! Ne de olsa, her Ai??inliye bir sakAi??z satAi??lsa kAi??se dAi??nA?lA?r! Ama UygurlarAi??nki salt Ai??zgA?rlA?k savaAYAi?? deAYil. Ayni zamanda yok olmama mA?cadelesi. ‘VahAYete dur’ denmesini bekleyen bir Ai??Ai??AYlAi??k. GAi??zA? kAi??rleAYmiAY, kalbi taAYlaAYmAi??AY bir dA?nyaya.
Son Uygur yok edilmeden duyulmasAi?? umuduyla! Bir uygarlAi??AYAi??n hazin Ai??ykA?sA?
GAi??ktA?rk imparatorluAYuai??i??nun Ai??Ai??kA?AYA?yle m.s. 744′te orta Asyaai??i??da ilk devletlerini kuran ve Ai??slamiyetai??i??i 10. YA?zyAi??lda kabul eden uygarlar, 18.
YA?zyAi??la dek hep baAYAi??msAi??z oldu. Ai??in’de ManAi??u hanedanAi?? dAi??neminde 1759′da Ai??ssal edilseler de 1863′te devletlerini yeniden kurdular. OsmanlAi??
Ai??mparatorluAYu, Ai??arlAi??k Rusyaai??i??sAi?? ve Britanyaai??i??nAi??n tanAi??dAi??AYAi?? devletleri, 1876′da yine iAYgal edildiAYinde bu kez karAYAi??larAi??na yeni bir isim Ai??Ai??ktAi??: iAYgalciler anavatanlarAi??na Sinkiang (yeni toprak). AdAi??nAi?? koyuverdi. Bu dAi??nemde 1 milyon Uygur Ai??ldA?rA?ldA?, 500 bini sA?rgA?ne gitti. 1911′de ManAi??ular devrildiAYinde sun yat sen liderliAYindeki milliyetAi??iler kendi kaderini tayin hakkAi??ndan sAi??z etti. Ama, sonra ‘bA?yA?k Ai??in ulusu’ hayalindeki Ai??an kay sek umutlarAi??nAi?? suya dA?AYA?rdA?. 1933′te kurduklarAi?? A?arki TA?rkistan Ai??slA?m cumhuriyeti ancak bir yAi??l yaAYadAi??. 1944′teki ayaklanmayla kurulan DoAYu TA?rkistan Halk Cumhuriyeti ise Stalin’in 1949′daki ihanetine dek sA?rdA?. Pekin’le gAi??rA?AYmeye giden Devlet BaAYkanAi?? Ahmet Can dahil beAY lider geri dAi??nmedi. Ai??inliler Almati’da indikleri uAi??ak kaza yaptAi?? dese de eski bir KGB ajanAi??nAi??n anAi??larAi??, Moskova’da iAYkence masasAi??nda Ai??ldA?klerini ortaya koydu. 1955′te ‘otonom bAi??lgeleri’ kurulurken, direniAYin sembolA? Ai??sa Yusuf Alptekin TA?rkiyeai??i??ye kaAi??tAi??. Alptekin, 1995′te 95 yaAYAi??nda Ai??ldA?AYA?nde, UygurlarAi??n A?nlA? ‘Ai??stanbulai??i??u gAi??rmemiAY olan, dA?nyaya gelmemiAYtir’ atasAi??zA?yle Ai??lA?msA?zleAYen bu kentte gAi??mA?ldA?. Mesut yAi??lmaz hA?kA?metinin 1998′de mavi A?zerine ay yAi??ldAi??zlAi?? ‘GAi??kbayrak’Ai?? yasaklayan 36 sayAi??lAi?? genelgesini gAi??rmeden.

Allah Ai??slah eylesin!